​ന്യൂഡൽഹി: പുതിയ നിയമം നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുൻപ് പരാതി ഫയൽ ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ പോലും, ഭാരതീയ നാഗരിക സുരക്ഷാ സംഹിത, 2023 (BNSS) സെക്ഷൻ 223 പ്രകാരം ഒരു കുറ്റത്തിൽ കോടതി നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിന് (cognizance) മുൻപ് പ്രതിക്ക് തന്റെ ഭാഗം പറയാൻ അവസരം നൽകണമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
​ജസ്റ്റിസ് ജെ.ബി. പർദിവാല, ജസ്റ്റിസ് കെ. വിനോദ് ചന്ദ്രൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് ഈ നിർണായക വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. പരാതി ലഭിച്ച തീയതിയോ ഫയലിൽ സ്വീകരിച്ച തീയതിയോ അല്ല, മറിച്ച് മജിസ്‌ട്രേറ്റ് തന്റെ ജുഡീഷ്യൽ വിവേചനം ഉപയോഗിച്ച് പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ കേസ് നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തുന്ന തീയതിയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനം എന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
​2024 ജൂലൈ 1-ന് BNSS നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പോ ശേഷമോ ആണോ പ്രൊട്ടസ്റ്റ് പരാതിയിൽ കോൺഗ്നിസൻസ് എടുത്തത് എന്നതായിരുന്നു കോടതി പരിഗണിച്ച വിഷയം.
​ഈ കേസിൽ, 2022 ജൂൺ 7-ന് എഫ്.ഐ.ആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും 2022 ഓഗസ്റ്റ് 6-ന് പോലീസ് ക്ലോഷർ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. തുടർന്ന് പരാതിക്കാരൻ പ്രൊട്ടസ്റ്റ് ഹർജി നൽകിയതിനെ തുടർന്ന്, ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമത്തിലെ സെക്ഷൻ 173(8) പ്രകാരം കൂടുതൽ അന്വേഷണത്തിന് കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. 2023 ഫെബ്രുവരി 14-ന് രണ്ടാമത്തെ ക്ലോഷർ റിപ്പോർട്ടും, 2023 ഏപ്രിൽ 28-ന് മറ്റൊരു പ്രൊട്ടസ്റ്റ് ഹർജിയും സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
​2023 ഒക്ടോബറിൽ പരാതി ഫയലിൽ സ്വീകരിക്കുകയും 2024 മാർച്ചിൽ പരാതിക്കാരന്റെയും മറ്റ് സാക്ഷികളുടെയും മൊഴികൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും, എസ്‌സി/എസ്ടി (അക്രമങ്ങൾ തടയൽ) നിയമപ്രകാരമുള്ള പ്രത്യേക ജഡ്ജി, പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ കേസ് കണ്ടെത്തുകയും പ്രതികൾക്കെതിരെ പ്രൊസീഡിങ്സ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്തത് 2026 ജൂൺ 3-നാണ്.
​BNSS നിലവിൽ വന്നതിന് ശേഷമാണ് കോൺഗ്നിസൻസ് എടുത്തതെന്നും, അതിനാൽ കോൺഗ്നിസൻസ് എടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് പ്രതിയെ കേൾക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്ന BNSS സെക്ഷൻ 223 ലെ നിർബന്ധിത വ്യവസ്ഥ പാലിക്കപ്പെടേണ്ടതായിരുന്നു എന്നും പ്രതിഭാഗം വാദിച്ചു.
​എന്നാൽ, കോൺഗ്നിസൻസ് എടുക്കാൻ പ്രത്യേക ഉത്തരവൊന്നും ആവശ്യമില്ലെന്നും, പരാതി സ്വീകരിച്ച് കോടതിയുടെ ഫയലിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയപ്പോഴേ കോൺഗ്നിസൻസ് എടുക്കൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നു എന്നും പരാതിക്കാരൻ വാദിച്ചു.
​ഈ വാദം തള്ളിക്കൊണ്ട്, കുറ്റകൃത്യത്തിൽ പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ തെളിവുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ ജുഡീഷ്യൽ മനസ്സ് പ്രയോഗിക്കുന്നതിനെയാണ് കോൺഗ്നിസൻസ് എടുക്കുന്നത് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് എന്ന് സുപ്രീം കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. ഒരു പരാതി വെറുതെ സ്വീകരിക്കുകയോ അന്വേഷണത്തിന് ഉത്തരവിടുകയോ സാക്ഷികളുടെ മൊഴികൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യുന്നത് മാത്രം കോൺഗ്നിസൻസ് എടുത്തതായി കണക്കാക്കാനാവില്ല.
​2026 ജൂൺ 3-നാണ് ജുഡീഷ്യൽ മനസ്സ് പ്രയോഗിക്കുകയും പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ കേസ് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തത് എന്ന് ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു. BNSS നിലവിൽ വന്ന ശേഷമാണ് ഇത് സംഭവിച്ചതെന്നതിനാൽ, സെക്ഷൻ 223 ലെ വ്യവസ്ഥ കർശനമായി പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
​തൽഫലമായി, പ്രതിയുടെ ഭാഗം കേൾക്കാതെ പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ കേസ് കണ്ടെത്തി കോൺഗ്നിസൻസ് എടുത്ത പ്രത്യേക ജഡ്ജിയുടെ ഉത്തരവ് സുപ്രീം കോടതി റദ്ദാക്കി.